ویدئوهای آقای رئیس جمهور را در آیین بهرهبرداری از ۱۴۸ پروژه نیروگاهی تجدید پذیر در سراسر کشور را دیدم. جملات و وسطِ گزارشِ وزیران پریدنها، از « ۳۰ هزار مگاوات برای پایان دولت خیلی دیر است؛ ما میگوییم همه را تمام کنیم شما میگویید تا پایان دولت؟» تا «خودتان را بتکانید ۶۰ مگاوات که عددی نیست» با همان لحنی که از آقای پزشکیان سراغ داریم میتواند نشان بدهد هم دولت و هم شخص رئیس جمهور ظرفیت بالایی را معطوف به حل مسئله ناترازی انرژی در کشور کردهاند. با توجه به تجربه میدانی خودم از آنچه در حال شکل گیری است؛ میتوانم به نکته مهمی اشاره کنم و آن را با خون امضا بزنم!
در سالهای اخیر، در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر زحمت کم کشیده نشده است. نیروگاهها ساخته شدهاند، ظرفیتها بالا رفته، عددها روی کاغذ امیدوارکنندهاند. اما یک حلقه مهم همچنان جا مانده است: روایت.
مشکل این نیست که کاری انجام نشده؛ مشکل این است که آنچه انجام شده، دیده، فهمیده و باور نشده است. هنوز رسانه در بسیاری از پروژههای کلان، نه بهعنوان یک رکن، بلکه بهعنوان یک مرحله پایانی دیده میشود؛ چیزی شبیه گزارش کار بعد از افتتاح. درست همانجایی که دیگر برای اقناع افکار عمومی دیر است.
ما عادت کردهایم اول اجرا کنیم، بعد دنبال روایت بگردیم. نتیجه هم قابل پیشبینی است: چند سال بعد، همان جمله آشنا دوباره تکرار میشود؛ «ما خیلی کار کردیم، ولی نتوانستیم روایت کنیم». این جمله، بیش از آنکه نشانه مظلومیت باشد، نشانه یک خطای ساختاری است.
انرژیهای تجدیدپذیر صرفاً پروژههای فنی نیستند. آنها مستقیماً با سبک زندگی مردم، اعتماد عمومی، آینده اقتصادی و حتی احساس امنیت اجتماعی گره خوردهاند. چنین پروژههایی بدون روایت، تبدیل به عدد میشوند؛ و عدد، هرچقدر هم بزرگ باشد، احساس نمیسازد.
رسانه اگر از ابتدا وارد طراحی پروژه نشود، ناچار است در انتها نقش روابطعمومی را بازی کند؛ یعنی توضیح دادنِ چیزی که میشد از اول درست فهمانده شود. این تفاوت کوچکی نیست. رسانه شریک پروژه است، نه بلندگوی آن.
در جهان امروز، پروژهای که روایت نداشته باشد، عملاً وجود ندارد؛ حتی اگر روی زمین ساخته شده باشد. روایت است که معنا میسازد، مقاومت اجتماعی را کم میکند و مشارکت ایجاد میکند. بدون آن، هر پروژهای در بهترین حالت «افتتاح میشود» و در بدترین حالت «نادیده گرفته میشود».
اگر قرار است انرژیهای تجدیدپذیر به یک مطالبه عمومی تبدیل شوند، باید جدیتر از قبل به رسانه نگاه کرد؛ نه بهعنوان هزینه اضافی، بلکه بهعنوان زیرساخت. آینده این حوزه نه فقط به مگاوات، که به معنا وابسته است. و معنا، بدون روایت، ساخته نمیشود.
