چهل و نهمین جلسه کمیته آب و محیط زیست جریان همافزایی استان خراسان رضوی با حضور نمایندگانی از شرکتهای آب و فاضلاب مشهد، منطقه چهار عملیات انتقال گاز، توزیع نیروی برق مشهد، پالایش گاز شهید هاشمی نژاد، پخش فرآوردههای منطقه خراسان رضوی، آب و فاضلاب خراسان رضوی و دانشگاه صنعتی قوچان روز چهارشنبه 8 بهمنماه 1404 در محل خانه همافزایی انرژی و آب برگزار شد.
در ابتدای این جلسه گزارش اقدامات سال ۱۴۰۴ کمیته بیان شد که از مهمترین آنها میتوان به پیگیری مستمر برای احداث لندفیل صنعتی در شرق کشور، تهیه سند ساماندهی رودخانه کشفرود، جریانسازی برای بازچرخانی آب خاکستری در ساختمانهای دولتی، تأسیس خانه محیط زیست و عضویت در شورای راهبری سازمانهای مردمنهاد در دادگستری استان خراسان رضوی اشاره کرد.
در ادامه، طرحی تفصیلی از سوی دکتر حسینی پیرامون طرحی نوآورانه برای تصفیه، شیرینسازی و انتقال آب ارائه شد. وی با بیان چالشهای کنونی در تأمین آب شیرین و هزینههای بالای روشهای متداول مانند اسمز معکوس، به تشریح یک فناوری ترکیبی پرداخت که بر پایه انجماد جهتدار آب، استفاده از سانتریفیوژ و سیستمهای مویینگی استوار است.
از مزایای مطرحشده این طرح میتوان به مصرف انرژی کمتر، هزینه پایینتر، امکان بازیابی مواد معدنی از پساب و قابلیت طراحی ماژولار اشاره کرد. همچنین ایده انتقال آب با استفاده از لولههای مویینه و ایجاد مخازن میانی در مسیر، بهعنوان راهکاری برای کاهش هزینه پمپاژ و تلفات انرژی مطرح شد. ارائهدهنده بر کاربرد این فناوری در پروژهای در چابهار تأکید داشت و هدف کلی را دستیابی به آب و انرژی برق ارزان بهعنوان دو رکن اصلی توسعه عنوان کرد.
در پایان ارائه، حاضران درباره جنبههای فنی و اقتصادی طرح سؤالاتی مطرح کردند و پیشنهاد شد در قالب یک جلسه کارشناسی، امکانسنجی و مقایسه دقیقتر این روش با فناوریهای رایج انجام شود.
در ادامه این نشست، حسینی محقق و پژوهشگر حوزه آب، در تشریح ابعاد یک طرح جدید در حوزه مقابله با کمآبی اظهار کرد: طرحی نوین و یکپارچه برای مقابله با کمآبی و شیرینسازی آب، مبتنی بر دو فناوری کلیدی بومی ارائه شده که هزینهها و مصرف انرژی را در مقایسه با روشهای متداولی مانند اسمز معکوس بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
به گفته وی، هسته اصلی این سیستم ترکیبی از روش انجماد جهتدار و سانتریفیوژ برای شیرینسازی آب است که در این فرآیند، با کنترل انجماد، نمکها و ناخالصیها در مرکز بلور یخ بهدام افتاده و آب شیرین از اطراف آن جداسازی میشود. این روش که با کمک سانتریفیوژ تکمیل میشود، نه تنها مصرف انرژی بسیار کمتری نسبت به تکنیکهای حرارتی و غشایی دارد، بلکه وابستگی به فیلترهای وارداتی پرهزینه را نیز حذف میکند.
وی افزود: بخش دیگر این طرح، انتقال آب با استفاده از شبکهای از لولههای مویینه است که این لولههای بسیار باریک در یک پوشش اصلی قرار میگیرند و با بهرهگیری از خاصیت مویینگی، آب را در مسیرهای طولانی بدون نیاز به پمپاژ پرانرژی منتقل میکنند. برای جبران افت فشار در مسافتهای طولانی، ایجاد مخازن یا «دریاچههای» میانی با کارکردهای چندمنظوره شامل ذخیرهسازی آب، توسعه گردشگری و حتی بارورسازی ابرها پیشنهاد شده است.
وی ادامه داد: از نظر کاربرد، این فناوری هم برای شیرینسازی آب دریا در مناطق ساحلی و هم برای تصفیه پساب و آبهای شور داخلی مانند چاههای نامتعارف مناسب است و از نظر سرمایهگذاری اولیه و هزینههای بهرهبرداری، بهویژه با کاهش مصرف انرژی، مقرونبهصرفهتر از روشهای کنونی خواهد بود.
همچنین در این جلسه، وطنپور معاون کمیتههای خانه همافزایی انرژی و آب، گزارش اقدامات و تحقق اهداف کمیته آب و محیط زیست خانه همافزایی انرژی و آب را ارائه کرد.
به گفته وی، در سال ۱۴۰۴ عملگرایی، پیگیری حقوقی و ایجاد پیوند بین بخش خصوصی و دولتی برای حل مسائل زیستمحیطی در دستور کار این کمیته قرار داشت. احیای موضوع احداث لندفیل صنعتی برای استان و شرق کشور پس از سالها بلاتکلیفی، با معرفی سرمایهگذار واجد شرایط به سازمان صنعت، معدن و تجارت در آستانه عملیاتی شدن قرار گرفت، اما در مرحله انعقاد قرارداد متوقف شد، زیرا سازمان صمت با استناد به وظایف نظارتی، از امضای قرارداد مستقیم خودداری کرده و به اشتباه کار را به تشکلهای صنعتی ارجاع داده است و پیگیریها برای رفع این مانع از طریق مراجع قضایی در حال انجام است.
وی افزود: در حوزه ساختمانهای سبز، فعالیتهای ترویجی و کارشناسی این کمیته به پیشنهاد مصوبهای به شورای شهر مشهد منجر شده که مشوقهایی برای ساخت و بهرهبرداری از این ساختمانها ارائه میکند و پیشنویس این مصوبه در حال نهایی شدن است.
به گفته وی، سند ساماندهی و احیای رودخانه کشفرود پس از سه سال کار کارشناسی تدوین و به استانداری ارسال شده که شامل حدود ۶۰ پروژه مطالعاتی و اجرایی است.
