مشهد-ایرنا- یک پژوهشگر و معاون کمیتههای خانه همافزایی انرژی و آب خراسان رضوی با تاکید بر ضرورت بهینه سازی مصرف انرژی و مصرف بالای انرژی توسط پایگاه های داده و مراکز فناوری اطلاعات گفت: تنوع اقلیمی ایران این امکان را فراهم میکند که مراکز داده در مناطق سرد و خشک مستقر شوند تا امکان استفاده بیشتر از سرمایش طبیعی فراهم شود از این رو خراسان رضوی از جمله مناطق مستعد برای جانمایی پایگاه های داده است.
امین وطن پور روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به رشد سریع پایگاه های داده در کشور اظهار کرد: جانمایی این مراکز در خارج از کلانشهرها علاوه بر کاهش اثرات آلودگی هوا بر تجهیزات و هزینههای خنککاری میتواند به تمرکززدایی، کاهش فشار بر زیرساختهای شهری و ایجاد اشتغال در شهرهای کوچکتر نیز کمک کند.
او با تشریح مفهوم پایگاه داده توضیح داد:مرکز داده به واحدی اطلاق میشود که تجهیزات حساس مرتبط با فناوری اطلاعات مانند انواع سرورها، تجهیزات شبکه و واحدهای ذخیرهسازی اطلاعات را در خود جای میدهد و برای پردازش اطلاعات، میزبانی نرمافزارها و پشتیبانی از خدمات ارتباطی به کار میرود. نخستین مرکز داده با تعریف جدید آن در سال ۲۰۰۲ و توسط شرکت آمازون راهاندازی شد.
وطنپور در توضیح میزان مصرف انرژی مراکز داده اظهار کرد: این مراکز بهعنوان زیرساختهای حیاتی اقتصاد دیجیتال، همزمان با توسعه فناوریهای مبتنی بر داده و هوش مصنوعی، سهم فزایندهای از مصرف انرژی و آب را به خود اختصاص دادهاند. بر اساس پژوهشهای بینالمللی در یک مرکز داده معمولی فقط حدود ۳۰ درصد انرژی صرف تجهیزات فناوری اطلاعات میشود در حالی که سیستمهای سرمایش با سهمی حدود ۴۵ درصدی بزرگترین مصرفکننده انرژی بهشمار میروند. همین نسبتها نشان میدهد که نقطه ورود اصلی برای کاهش مصرف انرژی و آب در مراکز داده، بهبود طراحی و بهرهبرداری سامانههای خنککاری است.
این عضو هیات اندیشهورز انرژی، آب و محیط زیست خراسان رضوی گفت: سیستمهای خنککننده در مراکز داده ایران بزرگترین مصرفکننده انرژی هستند (۴۵ درصد کل مصرف) از این رو با توجه به رشد سریع زیرساختهای دیجیتال، تدوین استاندارد ملی مصرف انرژی و بهرهگیری از ظرفیتهای اقلیمی مناطقی مانند خراسان رضوی برای استقرار مراکز داده با هدف کاهش مصرف آب و انرژی ضروری بوده و فرصت طلایی برای استان در ایجاد سرمایش طبیعی است.
وی مجموعهای از راهکارهای عملی برای کاهش مصرف انرژی و آب در مراکز داده کشور را در دو دسته غیرانرژیبر و انرژیبر طبقهبندی کرد و گفت: بهینهسازی معماری فضا، افزایش ارتفاع کف و سقف، بهبود عایقبندی دیوارها، استفاده از بام سفید یا بام سبز، اصلاح چینش رکها و حذف فضاهای پرت از جمله اقدامات غیرانرژیبر است که میتواند بدون نیاز به مصرف انرژی اضافی، بهرهوری سیستم سرمایش را افزایش دهند.
وی عنوان کرد: در کنار آن اقداماتی مانند اصلاح زونبندی حرارتی، استفاده از سرمایش طبیعی، بهکارگیری اکونومایزرها، بازیافت گرمای تولیدشده و تولید انرژی در محل مرکز داده از جمله راهکارهای انرژیبر اما اثربخش به شمار میروند که میتوانند در مقیاسهای مختلف اجرا شوند.
محقق خانه همافزایی انرژی و آب درباره اهمیت موضوع خنککاری تاکید کرد: اگرچه هدف اصلی مرکز داده پردازش و ذخیرهسازی اطلاعات است اما سهم مصرف انرژی این بخش حدود ۳۰ درصد است و در مقابل، سیستمهای سرمایش حدود ۴۵ درصد انرژی را مصرف میکنند. از اینرو هرگونه بهبود در کارایی سامانههای سرمایش، اثر مستقیم و قابل توجهی بر مصرف کل انرژی دارد. بر اساس توصیههای کارشناسی بین المللی دمای فضای داخلی مراکز داده باید در بازه ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بین هشت تا ۴۵ درصد حفظ شود. خروج از این محدودهها علاوه بر افزایش مصرف انرژی احتمال تخلیه الکترواستاتیک و خوردگی تجهیزات را افزایش داده ضمن آنکه سطح تمیزی هوای این پایگاه های داده باید با استفاده از فیلترهای مناسب کنترل شود.
وطن پور اضافه کرد: بر اساس گزارشهای محدود موجود، تعداد مراکز داده کشور در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و این روند ادامه دارد. با این حال استاندارد الزامآوری برای مصرف انرژی و آب این مراکز در کشور وجود ندارد و اطلاعات دقیقی نیز درباره روشهای خنککاری مورد استفاده در این مراکز منتشر نشده است. بررسیهای میدانی و شواهد تصویری نشان میدهد که اغلب مراکز داده فعال در کشور از سامانههای خنککاری هواپایه استفاده میکنند.
وی تأکید کرد: با توجه به نبود استاندارد مصرف انرژی برای مراکز داده در کشور پیشنهاد میشود در کوتاهمدت از استاندارد های بین المللی بهعنوان مرجع ارزیابی استفاده شود و در بلندمدت تدوین استاندارد ملی الزامآور برای تعیین مقادیر حداکثر شاخصهای مصرف انرژی و آب در دستور کار قرار گیرد. این اقدام میتواند گام مهمی در جهت حکمرانی هوشمند بر زیرساختهای دیجیتال کشور و کاهش فشار بر منابع محدود انرژی و آب باشد.
