نخستین فصل رویداد «انرژینو» با عنوان «رویش» روز پنجشنبه ۱۱ دی در مشهد برگزار شد؛ رویدادی که بهجای تکرار آمارهای خشک، بر روایتهای انسانی و تجربههای واقعی فعالان انرژیهای تجدیدپذیر تمرکز داشت. سالن همایش میزبان فعالان بخش خصوصی، کشاورزان، صنعتگران و مدیران اجرایی بود و فضای برنامه بیش از آنکه شبیه یک کنفرانس تخصصی باشد، حالوهوای یک روایت جمعی از مسیر دشوار توسعه انرژیهای پاک را داشت.
پیش از آغاز مراسم، کارگاه تخصصی مدلهای نوین سرمایهگذاری و ابزارهای تامین مالی در توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر با حضور معاون سرمایهگذاری و تنظیم مقررات ساتبا و مدیرکل دفتر بررسیهای اقتصادی و تامین مالی ساتبا برگزار شد. زهره اولیا، مدیرکل دفتر بررسیهای اقتصادی و تأمین مالی ساتبا، در کارگاه تخصصی رویداد «انرژینو» با عنوان «رویش»، به تشریح مدلهای نوین سرمایهگذاری و ابزارهای تأمین مالی در توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر پرداخت. وی با اشاره به مدلهای متنوع سرمایهگذاری متناسب با نیازهای مختلف، از مدل قدیمی ماده ۶۱ (خرید تضمینی برق با نرخ پایه و قراردادهای ۲۰ ساله) آغاز کرد و از پیشنهاد نرخهای جدید برای نیروگاههای خورشیدی یکپارچه با ذخیرهساز خبر داد که با هدف تشویق سرمایهگذاری در مقیاسهای کوچک خانگی طراحی شدهاند. اولیا همچنین به ظرفیتهای مصوب ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید اشاره کرد که شامل ۴۰۰۰، ۴۵۰۰ و ۳۰۰۰ مگاوات برای نیروگاههای خورشیدی و بادی است و بر اساس صرفهجویی سوخت، بازگشت سرمایه را تضمین میکند. او تفاوت مصوبه بادی با خورشیدی را در امکان فروش برق در تابلوی سبز بورس انرژی دانست که از سال ۱۴۰۲ راهاندازی شده و اکنون با حجم معاملات بالا و نرخهای جذاب، بستری برای عرضه برق تجدیدپذیر فراهم کرده است. اولیا همچنین از مدل تهاتر صنایع بهعنوان راهکاری جذاب برای تأمین برق پایدار صنایع بزرگ یاد کرد که با مشوقهای خاص، آنها را به استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر ترغیب میکند.
روایت اول، پیوند انرژی خورشیدی با معیشت محرومان
در آغاز مراسم، هفت روایت کلیدی از زبان پیشگامان این عرصه شنیده شد؛ روایتهایی که هرکدام بهجای نمودار و جدول، از تجربههای زیسته و چالشهای واقعی سخن میگفتند.
رضا سلمآبادی از پیوند انرژی خورشیدی با معیشت محرومان گفت. مدیرکل کمیته امداد امام خمینی خراسان رضوی به زبان ساده و متفاوت روایت اعلام کرد رویکرد این نهاد از حمایتهای صرف معیشتی به سمت توانمندسازی و ایجاد درآمد پایدار تغییر یافته و توسعه نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس برای مددجویان، بهویژه زنان سرپرست خانوار و خانوادههای فاقد سرپرست مؤثر، یکی از نمودهای بارز این سیاست است.
وی با اشاره به موفقیت برخی مددجویان در کسب درآمد پایدار با سرمایههای اندک، از رفع موانع بانکی با پذیرش قرارداد خرید تضمینی برق بهعنوان ضمانت خبر داد و افزود که بازپرداخت تسهیلات از محل درآمد نیروگاهها انجام میشود تا فشار مالی به خانوادهها وارد نشود. سلمآبادی تأکید کرد که این طرحها علاوه بر بهبود معیشت و ارتقای کیفیت زندگی مددجویان، بهویژه زنان، نقش مهمی در تولید انرژی پاک و تقویت اقتصاد کشور دارند و تاکنون صدها نیروگاه در استان راهاندازی شده و برنامه توسعه آن ادامه دارد.
روایت دوم، این کارخانه می درخشد
محمدتقی فیاض تجربه صنعتی خود را با عنوان «این کارخانه میدرخشد» روایت کرد. رئیس هیئتمدیره مجموعه عالیس، در رویداد «انرژینو» از مسیر تحول این شرکت از یک پخشکننده منطقهای به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان لبنیات با ماندگاری بالا در خاورمیانه سخن گفت و تأکید کرد که استقلال کشور در گرو توسعه صنعت است. او با اشاره به تصمیم سرنوشتساز ورود به عرصه تولید در سال ۱۳۸۱، از چالش ناترازی انرژی در سالهای اخیر یاد کرد که با احداث بزرگترین نیروگاه خورشیدی سقفی منطقه بر بام کارخانه، بدون اتکا به منابع دولتی و با ظرفیت ۴.۵ مگاوات، برطرف شد. این اقدام موجب پایداری تولید، کاهش خسارات ناشی از قطعی برق و توسعه انرژی پاک در بخش کشاورزی و صنعت شد. فیاض همچنین از اجرای هفت پروژه توسعهای جدید از جمله دهکده سلامت عالیس خبر داد که با ایجاد حداقل ۲۰ فرصت شغلی، گامی مؤثر در حل معضل اشتغال خواهد بود و خراسان را به الگویی ملی در حوزه انرژی خورشیدی و پشتیبان صنعت کشور تبدیل میکند.
روایت سوم، برق عشق
نسرین یوسفیعارفی از نگاه بخش خصوصی با عنوان «برق عشق» سخن گفت. رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی، در این رویداد با تأکید بر نقش عشق و مسئولیت اجتماعی در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، از تجربه ورود شرکتشان به حوزه انرژی خورشیدی از سال ۱۳۹۲ سخن گفت؛ مسیری که با هدف ایجاد درآمد پایدار و تقویت امنیت در مناطق محروم، بهویژه سیستان و بلوچستان، آغاز شد. او با اشاره به اجرای پروژههای نیروگاهی در مدارس و مراکز توانبخشی، از همکاری نوآورانه با ایرانسل برای نصب ۱۸ نیروگاه ۲۰ کیلوواتی در مدارس خبر داد که نهتنها برق تولید میکردند، بلکه بستری برای آموزش عملی دانشآموزان و ارتقای فضای آموزشی فراهم کردند. یوسفی با روایت خاطراتی از تأثیر اجتماعی این اقدامات، از جمله کمک به خانوادهای در زاهدان برای احیای نیروگاه خانگیشان، تأکید کرد که انرژی خورشیدی میتواند چراغ زندگی مردم را با عشق و مهربانی روشن کند و فراتر از منافع اقتصادی، به الگویی انسانی و الهامبخش در توسعه پایدار تبدیل شود.
روایت چهارم، قربون دست بسیار
عبدالله عشرتی کشاورز بردسکنی روایت «قربون دستِ بسیار…» را به میان آورد. مدیر انجمن کشاورزان بردسکن، در رویداد «انرژینو» با اشاره به بحران برق از سال ۱۳۹۴ و تأثیر مخرب آن بر کشاورزی، بهویژه کشت انار، تأکید کرد که انرژی خورشیدی نه یک شعار، بلکه ضرورتی حیاتی برای بقا و امنیت تولید است. او با بیان اینکه قطع برق در ساعات اوج مصرف، کشاورزان را به بنبست رسانده بود، از آغاز تدریجی پروژههای خورشیدی با مشارکت مردمی و حمایت جهاد کشاورزی خبر داد که اکنون دهها چاه کشاورزی را پوشش میدهد. عشرتی مهمترین دستاورد این طرح را تأمین برق پایدار و امکان برنامهریزی مالی برای کشاورزان دانست و رمز موفقیت آن را در اعتماد، پاکدستی و نیت خدمت عنوان کرد. او خواستار الگوبرداری از این تجربه در سایر شهرستانها شد و با تأکید بر نقش عشق و نیت خیر در پیشبرد پروژهها، گفت: «امروز زمین نفس میکشد و امیدی تازه از دل خورشید به کشاورزی بازگشته است.»
روایت پنجم، جزیره خودت را بساز
علیاکبر علیزاده از خوداتکایی در گردشگری با عنوان «جزیره خودت را بساز» یاد کرد. مالک مجموعه موجهای آبی، در رویداد «انرژینو» با الهام از شعار «جزیره خودت را بساز»، از خوداتکایی در صنعت گردشگری سخن گفت و آن را همراستا با جریان ملی توسعه پایدار دانست. او با تأکید بر نقش انرژیهای تجدیدپذیر در استقلال اقتصادی، تجربه مجموعهاش را نمونهای از پیوند میان نوآوری، مسئولیت اجتماعی و خودکفایی معرفی کرد؛ رویکردی که مشابه با تلاشهای کشاورزان بردسکن برای حفظ امنیت تولید، یا اقدامات مجموعه عالیس در تأمین انرژی پایدار، نشان میدهد که چگونه بخش خصوصی میتواند با تکیه بر اراده، اعتماد و برنامهریزی، زیرساختهای حیاتی را بدون اتکا به منابع دولتی توسعه دهد. علیزاده با اشاره به لزوم ساختن «جزیرهای مستقل» در دل چالشهای اقتصادی و زیستمحیطی، بر این باور است که گردشگری نیز همچون کشاورزی و صنعت، میتواند با بهرهگیری از انرژی خورشیدی و مشارکت مردمی، به الگویی از تابآوری، اشتغالزایی و امید تبدیل شود.
روایت ششم، صبور باش مثل کشتیبان
کامبیز شجاعی با روایت «صبور باش مثل کشتیبان» بر استمرار و پایداری در توسعه تأکید داشت. مدیرعامل شرکت صبا نیروی توس، در این رویداد با مرور مسیر پرچالش احداث نیروگاه خورشیدی از سال ۱۳۹۶، از موانع جدی در اخذ مجوزها، توقف یکساله تجهیزات در گمرک و بلاتکلیفی زمین پروژه سخن گفت و تأکید کرد که با وجود بهبود نسبی بروکراسی، چالش اصلی در ظرفیت محدود شبکه برق برای جذب تولیدات جدید باقی مانده است. او با هشدار نسبت به خطر توقف پروژهها در صورت توسعهنیافتن همزمان زیرساختها، خواستار نگاه ملی به این مسئله شد و همچنین نسبت به رقابت نابرابر میان بخش خصوصی و دولتی در تخصیص سفارشها ابراز نگرانی کرد. شجاعی در پایان با امید به آینده، بر نقش بخش خصوصی در هموارسازی مسیر توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و تقویت اقتصاد و اعتماد عمومی تأکید کرد.
روایت هفتم، مرور تاریخی انرژی های نو در خراسان رضوی
روایت هفتم، از بان غلامحسین مظفری بیان شد. استاندار خراسان رضوی، در روایت خود مسیر تاریخی انرژیهای نو در استان را مرور کرد؛ از نصب نخستین توربین بادی کشور در دیزباد نیشابور در سال ۱۳۷۰ تا پنلهای خورشیدی روستایی در سال ۱۳۹۴. او تأکید کرد که امروز دیگر صرفاً جایگزینی سوختهای فسیلی کافی نیست و ناترازی انرژی، ضرورت حرکت به سمت منابع پایدار را اجتنابناپذیر کرده است. مظفری مشارکت بیش از ۳۰ هزار کشاورز در تأمین برق چاههای خود از انرژی خورشیدی را «اتفاقی کمنظیر» خواند و اعلام کرد ظرفیت تجدیدپذیرهای استان اکنون به ۲۳۰ مگاوات رسیده است؛ رقمی که در صنعت حدود ۲۰ مگاوات و در بخش خانگی هزاران نیروگاه کوچک را شامل میشود. او هدفگذاری استان را رسیدن به ۴۰۰ مگاوات تا پایان سال جاری و دستیابی به سههزار مگاوات خورشیدی و بادی در سه سال آینده عنوان کرد.
درنهایت، مستندی از رابطه ایران کهن و فرهنگ خراسانی با انرژی های پاک برای بار اول اکران شد. این مستند از نظر اصالت تصاویر و موسیقی تلفیقی سنتی- مدرن بکار رفته در آن، مورد توجه و تشوق حضار قرارگرفت.
رونمایی از فصلنامه تخصصی انرژی های پاک
در ادامه رویداد «انرژینو» که با روایتهای الهامبخش فعالان حوزه انرژیهای تجدیدپذیر آغاز شد، برنامه با رونمایی از فصلنامه تخصصی ادامه یافت. این فصلنامه در شماره اول، در چهار بخش اساسیِ فرصت های انرژی در خراسان رضوی، فصل مردم، فصل دولت و فصل صنعت به روایت جامعی از فعالیت های هشت ماه اخیر درحوزه انرژی های پاک در هرکدام از این بخش ها پرداخت. در این فصلنامه با نگاه متفاوتِ روایی به وقایع نگاه شده بود و اساس آن بر قابل فهم بودن، جامعیت و ساده سازی مفاهیم تخصصی گذاشته شده بود.
معرفی برترینهای استان در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر
در بخش معرفی برترینها، شهرستان زاوه بهعنوان شهرستان برتر استان معرفی شد و چناران در بخش صنعت با رشد هزار درصدی، بردسکن در کشاورزی، خلیلآباد در بخش خانگی و خواف در سرمایهگذاری رتبههای نخست را به دست آوردند. سازمان مدیریت و برنامهریزی نیز بهعنوان دستگاه اجرایی برتر شناخته شد. این انتخابها نشان داد که رویداد انرژینو تنها یک همایش نیست، بلکه بستری برای رقابت، انگیزهبخشی و الگوسازی در سطح استان است.
بهرهبرداری از نیروگاه خورشیدی ۶ مگاواتی دولت؛ نماد همگرایی دولت و مردم
همزمان با برگزاری انرژینو، نخستین نیروگاه خورشیدی تجمیعی دستگاههای اجرایی دولت در محل نیروگاه توس مشهد به بهرهبرداری رسید. این پروژه با ظرفیت ۶ مگاوات، طی پنج ماه و با سرمایهگذاری حدود سههزار میلیارد ریال اجرا شد و مشارکت ۲۰ دستگاه اجرایی استان را در بر داشت. افتتاح این نیروگاه بهعنوان بزرگترین مزرعه خورشیدی دولتی کشور، نماد عملی تعهد دولت در همراهی با بخش خصوصی و مردم برای توسعه انرژیهای پاک معرفی شد. این طرح در۹ هکتار زمین و با 18دستگاه اینورتر و ۸۴۷۶ پنل و در راستای پروژه 30000 مگاواتی دولت در راستای قانون برنامه هفتم پیشرفت اجرا شد. همچنین ملزومات وارداتی این پروژه از محل واردات ساتبا از چین تامین شده بود.
استاندار خراسان رضوی در این مراسم تأکید کرد که این استان نخستین منطقه کشور است که دستگاههای اجرایی را بهصورت تجمیعی کنار هم قرار داده و سهم ۲۰ درصدی تکلیفشده در برنامه هفتم توسعه را از محل تولید مشترک محقق ساخته است. او گفت: «وقتی از کشاورزان، صنعتگران و مردم میخواهیم وارد این عرصه شوند، باید نشان دهیم دولت نیز کنار آنهاست. این نیروگاه پیام روشنی برای همراهی دولت و بخش خصوصی است.»
حسین امامیراد، نماینده مردم چناران در مجلس شورای اسلامی، نیز این اقدام را دقیقاً در راستای تکلیف قانونی برنامه هفتم توسعه دانست و ابتکار عمل استانداری را قابل تقدیر خواند. رسانههای معتبر کشور این نیروگاه را نه صرفاً یک پروژه عمرانی، بلکه نماد هماهنگی بیندستگاهی و پاسخ عملی دولت به دغدغه ناترازی انرژی و آلایندگی نیروگاههای فسیلی قلمداد کردند. به باور کارشناسان، این افتتاح سنگبنای تحقق هدف سههزار مگاواتی استان در افق سهساله خواهد بود.
ترکیب روایت و کنش اجرایی در خراسان رضوی
رویداد «انرژینو» با روایتهای انسانی و تجربههای واقعی فعالان، و افتتاح نیروگاه خورشیدی ۶ مگاواتی توس، نشان داد که خراسان رضوی در مسیر انرژیهای نو نهتنها به آمار و ظرفیتها میاندیشد، بلکه به روایت، مشارکت و همگرایی نیز اهمیت میدهد. این ترکیب روایت و کنش اجرایی، وجه تمایز استانداری خراسان رضوی در مدیریت انرژیهای تجدیدپذیر است؛ رویکردی که میتواند الگویی برای سایر استانها و دستگاههای ملی باشد
