دومین نشست تخصصی احیا و توسعه واحدهای بیوگاز در دامداریهای خراسان رضوی با حضور نمایندگان شرکت سامان انرژی گستر پویای شرق، شرکت تدبیر صنعت توس، شرکت مشاور خاور زمین، ادارهکل حفاظت محیطزیست استان، شرکت رهپویان انرژی کاویان، پارک علم و فناوری خراسان، ادارهکل جهاد کشاورزی استان، سازمان جهاد کشاورزی مشهد، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی، مجمع هماهنگی اصناف کشاورزی استان، اتحادیه تعاونیهای کشاورزی صنعت دامپروری استان و مدیریت پسماند شهرداری مشهد و بخش خصوصی با محوریت اجرای یک طرح پایلوت برای تولید کود و بیوگاز از پسماند دامداریهای صنعتی استان برگزار شد. هدف اصلی، تبدیل یک چالش زیستمحیطی (مدیریت کود دامی) به یک فرصت اقتصادی با تولید کود ارگانیک و انرژی پاک عنوان شد.
اهمیت و توجیه اقتصادی طرح
استان خراسان رضوی از پتانسیل بسیار بالایی با دارا بودن دامداریهای متعدد (از صد تا چندین هزار رأسی) برخوردار است. مطالعات اولیه نشان میدهد طرح حتی بدون احتساب درآمد حاصل از فروش برق و گاز، با نرخ بازده داخلی (IRR) حدود 68 درصد کاملاً توجیهپذیر است. ارزش افزوده تولید کود مایع و گرانوله نیز به عنوان یک محرک اقتصادی مهم مطرح گردید. با این حال، برای جلب سرمایهگذاران خصوصی، نیاز به حمایتهای اولیه دولتی احساس میشود.
نیاز مبرم به حمایتهای دولتی و اجرای پایلوت
در این نشست تأکید شد بدون پشتوانه نهادهای حاکمیتی، جذب سرمایهگذاران بزرگ (مانند بنیادهای اقتصادی) دشوار است. درخواستهای کلیدی از استانداری شامل تأمین بخشی از بودجه پایلوت، ایجاد تضمین خرید برای محصول کود، ارائه معافیتهای مالیاتی و تسهیلات بانکی کمبهره بود. پیشنهاد شد پایلوت در مقیاس یک دامداری هزار رأسی (مانند دامداری آموزشی دانشگاه فردوسی) به عنوان یک الگوی قابل تکرار برای کل کشور اجرا شود.
چالشهای فنی و همکاریهای بیندستگاهی
در این نشست به چالشهایی مانند نیاز به تدوین دستورالعملهای فنی و ایمنی (به دلیل خطرات احتمالی مانند انفجار گاز)، بالا بودن شوری (EC) در کود خام و ضرورت اصلاح آن و لزوم تغییر برخی سازههای دامداریهای سنتی برای جمعآوری مناسب کود اشاره شد. راهکار این چالش، همکاری نزدیک نهادهای علمی، اجرایی و نظارتی دانسته شد: دانشگاه فردوسی برای پشتیبانی علمی و میزبانی پایلوت، جهاد کشاورزی برای کمک در بازار رسانی و تضمین خرید و سازمان محیطزیست برای تسهیل مجوزها و استفاده از صندوقهای حمایتی زیستمحیطی.
نتیجهگیری و اقدام آتی
این طرح علاوه بر منافع اقتصادی، تأثیر قابل توجهی در کاهش آلودگی آبهای زیرزمینی، کاهش انتشار گاز متان و توسعه کشاورزی ارگانیک خواهد داشت. مقرر شد با پالایش نهایی طرح توسط دانشگاه فردوسی، جلسهای با حضور مدیران ارشد ذیربط تشکیل گردد تا حمایتهای لازم عملیاتی شده و این طرح کلید بخورد.
