«راهنمای بهینهسازی مصرف انرژی در صنعت، کشاورزی و اصناف» با هدف کاهش مصرف و هزینه انرژی در واحدهای مختلف تولیدی و خدماتی، از سوی «خانه همافزایی انرژی و آب» و با همکاری «قرارگاه مردمی شهید باقری – کمیته انرژی» تدوین و منتشر شد.
این دستورالعمل یک چارچوب عملی و گامبهگام برای مدیریت و کاهش مصرف برق و گاز در بخشهای مختلف از جمله صنایع بزرگ (نظیر سیمان، فولاد، آجر، کاشی، صنایع غذایی و …)، صنایع کوچک، نانواییها، فروشگاههای مواد غذایی، واحدهای کشاورزی و همچنین ساختمانهای اداری و عمومی ارائه میکند.
تأکید بر استقرار کارور انرژی در واحدها
بر اساس این راهنما، نخستین الزام مدیریتی برای اجرای موفق طرح، تعیین «کارور انرژی» یا مسئول مدیریت انرژی در هر واحد مصرفکننده است. وظیفه این فرد، پایش مستمر مصرف برق و گاز، ثبت و تحلیل دادههای مصرف، مقایسه آن با استانداردها و شناسایی فرصتهای صرفهجویی است.
در این دستورالعمل تأکید شده است که کارور انرژی، با تحلیل روند مصرف و پیگیری اجرای اقدامات اصلاحی، نقشی کلیدی در کاهش هزینههای انرژی و ارتقای بهرهوری ایفا میکند.پ
اقدامات عمومی مشترک در همه واحدها
در بخش دیگری از این راهنما، مجموعهای از اقدامات عمومی که در همه واحدها – صرفنظر از نوع فعالیت – قابل اجراست، فهرست شده است که از جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- جایگزینی لامپهای قدیمی با لامپهای LED با راندمان بالا
- خاموش کردن روشناییهای غیرضروری و استفاده حداکثری از نور طبیعی
- استفاده از سنسورهای نوری برای کنترل خودکار روشنایی و کاهش مصرف
- خاموش کردن تجهیزات در زمان عدم استفاده و جلوگیری از کارکرد در حالت آمادهبهکار (Standby)
- سرویس و نگهداری منظم تجهیزات و بهبود راندمان عملکرد آنها
- عایقکاری لولههای آب گرم و بخار و درزگیری درب و پنجرهها برای جلوگیری از اتلاف حرارت
- استفاده از ترموستات هوشمند و تنظیم بهینه دما در فضاهای کاری
- سرویسکاری دورهای کولر گازی، پکیج و سایر تجهیزات سرمایشی و گرمایشی
توصیههای اختصاصی برای بخش کشاورزی
راهنمای منتشر شده، برای بخش کشاورزی و واحدهای مرتبط با آب و آبیاری، مجموعهای از توصیههای تخصصی ارائه میکند که شامل موارد زیر است:
- تنظیم زمان کار پمپها بر اساس نیاز واقعی و الگوی مصرف برق
- استفاده از الکتروپمپهای دور متغیر (اینورتر) برای کاهش مصرف و افزایش طول عمر تجهیزات
- جلوگیری از کارکرد خشک پمپ و کاهش استهلاک تجهیزات
- استفاده از پنل خورشیدی برای افزایش پایداری تأمین انرژی، بهویژه در مناطق دور از شبکه
- سرویس دورهای پمپها، رفع کاویتاسیون و تنظیم همراستایی شافت
- استفاده از کنترلر هوشمند دما و رطوبت در گلخانهها
- رفع نشتی در خطوط انتقال آب، روانکاری مناسب یاتاقانها و تعویض قطعات فرسوده
- جلوگیری از آبیاری در ساعات اوج تبخیر و تنظیم مقدار آب متناسب با نیاز واقعی گیاه
الزامات بهینهسازی در فروشگاههای مواد غذایی
در بخش مربوط به فروشگاههای مواد غذایی و سوپرمارکتها، دستورالعمل بر بهینهسازی عملکرد تجهیزات برودتی تأکید کرده و اقداماتی مانند موارد زیر را توصیه میکند:
- جلوگیری از باز ماندن درب یخچالها و استفاده از درب برای یخچالهای ویترینی
- تمیز کردن منظم کندانسور یخچالها برای افزایش راندمان سرمایش
- تنظیم دمای یخچالها در محدوده استاندارد متناسب با نوع محصول ذخیرهشده
اجرای این اقدامات، علاوه بر کاهش مصرف برق، به حفظ کیفیت مواد غذایی و کاهش ضایعات نیز کمک میکند.
راهکارهای بهینهسازی در نانواییها
در بخش نانواییها، که از مصرفکنندگان مهم گاز و انرژی حرارتی محسوب میشوند، راهنما مجموعهای از اقدامات ساده اما اثرگذار را پیشنهاد کرده است:
- تنظیم مناسب شعله مشعلها و جلوگیری از سوخت ناقص
- سرویس دورهای تنور و کنترل وضعیت مشعلها و دودکشها
- عایقبندی بدنه تنور برای کاهش اتلاف حرارت
- استفاده از تایمر یا کنترلر دما برای جلوگیری از افزایش غیرضروری دما
- جلوگیری از روشن ماندن تنور در ساعات تعطیلی یا زمانهای بدون تولید نان
توصیههای اختصاصی برای صنایع کوچک
برای صنایع کوچک و کارگاههای تولیدی، این دستورالعمل بر مدیریت تجهیزات الکتریکی و سیستمهای تحت فشار تأکید دارد. برخی از اقدامات پیشنهادی عبارت است از:
- سرویس و روانکاری دورهای موتورهای الکتریکی و افزایش راندمان آنها
- جلوگیری از کارکرد بدون بار ماشینآلات و خاموش کردن دستگاهها در زمان توقف تولید
- اصلاح نشتی در سیستمهای تحت فشار، بهویژه بخار و هوای فشرده
- کاهش فشار کاری و نشتیابی منظم کمپرسورها
- بازیافت حرارت خروجی کورهها و بویلرها و استفاده از آن در فرآیندهای پیشگرمایش یا گرمایش محیط
هدف: کاهش هزینه و افزایش تابآوری انرژی
به گفته تدوینکنندگان، هدف اصلی این راهنما آن است که واحدهای صنعتی، کشاورزی و صنفی با کمترین هزینه سرمایهگذاری و عمدتاً با اقدامات مدیریتی و نگهداشت، بتوانند مصرف انرژی خود را کاهش داده و در برابر نوسانات قیمتی و محدودیتهای تأمین انرژی، تابآورتر شوند.
این راهنما در قالب یک بسته اجرایی برای استفاده کاروران انرژی، مدیران واحدها و بهرهبرداران، در «خانه همافزایی انرژی و آب» و «قرارگاه مردمی شهید باقری – کمیته انرژی» آماده و در دسترس قرار گرفته است.
