نشست تخصصی بررسی تطبیقی پدیده کرونا و تصویربرداری حرارتی (ترموویژن) در پایش خطوط و تجهیزات فشار قوی، چهارشنبه ۷ مردادماه ۱۴۰۵ با هدف بررسی آخرین روش‌های پایش وضعیت تجهیزات فشار قوی، مقایسه قابلیت‌های فناوری‌های «کرونا» و «ترموویژن» و تبادل تجربیات فنی میان دستگاه‌های عضو خانه هم‌افزایی انرژی و آب در محل شرکت فن‌آوران انرژی طوس (هلدینگ مهام شرق) برگزار شد و در این نشست، نمایندگان شرکت برق منطقه‌ای خراسان رضوی، شرکت آب و فاضلاب مشهد، شرکت توزیع نیروی برق خراسان رضوی، شرکت توزیع نیروی برق مشهد، شرکت گاز خراسان رضوی، شرکت پخش فرآورده‌های نفتی خراسان رضوی، نیروگاه توس، منطقه ۴ عملیات انتقال گاز، نیروگاه فردوسی، پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد، خانه هم‌افزایی انرژی و آب و جمعی از مدیران و کارشناسان ارشد شرکت فن‌آوران انرژی طوس حضور داشتند.

ضرورت گذر از نگهداری سنتی به نت پیش‌بینانه

در دنیای مدرن، پایداری شبکه برق به‌عنوان ستون فقرات صنایع و خدمات شهری، تابعی از مدیریت دقیق دارایی‌های فیزیکی و پایش وضعیت مستمر تجهیزات است. در این نشست تخصصی که با حضور نخبگان و کارشناسان حوزه برق استان برگزار شد، بستری برای تبادل دانش فنی پیرامون گذار از نگهداری و تعمیرات (نت) سنتی به سمت نت پیش‌بینانه فراهم آورد. هدف اصلی این نشست، واکاوی علمی مباحث مطرح شده در خصوص پدیده کرونا، ترموگرافی و نقش تکنولوژی‌های نوظهور در افزایش ضریب اطمینان شبکه انتقال و فوق توزیع بود. پایش وضعیت نه تنها ابزاری برای جلوگیری از خاموشی‌های ناخواسته، بلکه راهکاری استراتژیک برای بهینه‌سازی هزینه‌های سرمایه‌ای و عملیاتی محسوب می‌شود.

نقش تکنولوژی‌های نوین در کاهش زمان عیب‌یابی

بخش اصلی مباحث فنی نشست بر ضرورت گذار از بازرسی‌های عینی و سنتی به سمت متدهای نوین پایش غیرتماسی متمرکز بود. کارشناسان حاضر در جلسه تأکید کردند که روش‌های بصری سنتی تنها قادر به شناسایی بخش کوچکی از عیوب (حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد) هستند، در حالی که استفاده از تکنولوژی‌های تصویربرداری حرارتی و آشکارسازهای کرونا می‌تواند ضریب اطمینان شبکه را به شکل چشمگیری افزایش دهد. شرکت فناوران انرژی طوس با سرمایه‌گذاری بر روی تجهیزات پیشرفته‌ای نظیر خودروهای عیب‌یاب کابلی، دستگاه‌های تست FRA، FDS و تانژانت دلتا، و همچنین ناوگان پهپادی، زیرساختی را فراهم آورده است که زمان عیب‌یابی در نقاط حساس را از یک ماه به کمتر از یک ساعت کاهش داده است. این دستاورد، نتیجه مستقیم رویکرد علمی به مقوله نگهداری و تعمیرات پیش‌بینانه است که در آن، هدف شناسایی آغازینِ صدمات پیش از وقوع حادثه و خروج ناخواسته تجهیز از شبکه می‌باشد.

چالش‌ها و مبانی فیزیکی تصویربرداری حرارتی (ترموویژن)

در تحلیل تخصصی تصویربرداری حرارتی یا ترموویژن، مبانی فیزیکی ساطع شدن انرژی مادون قرمز در اثر عبور جریان از مقاومت‌های ناخواسته تشریح شد. این متد که بر پایه شناسایی “نقاط داغ” استوار است، مستلزم در نظر گرفتن فاکتورهای عملیاتی متعددی است. از نظر فنی، پایش حرارتی زمانی بیشترین بازدهی را دارد که بار خط حداقل ۴۰ درصد ظرفیت نامی باشد. همچنین متغیرهای محیطی نظیر سرعت باد و تابش مستقیم خورشید به عنوان عوامل مداخله‌گر معرفی شدند که می‌توانند منجر به قرائت‌های کاذب شوند. به عنوان مثال، سرعت بالای باد می‌تواند دمای واقعی یک نقطه داغ را به دلیل تبادل حرارتی سریع، کمتر از حد بحرانی نشان دهد. لذا در این نشست تأکید شد که تحلیلگران باید با استفاده از فرمول‌های اصلاحی و مقایسه دمای تجهیز با دمای محیط و فازهای مشابه، وضعیت واقعی سلامت اتصال را ارزیابی کنند تا از تحمیل هزینه‌های گزاف تعویض بی‌مورد تجهیزات یا غفلت از خطرات جدی جلوگیری شود.

واکاوی علمی پدیده کرونا و دوربین‌های آشکارساز فرابنفش

یکی از کلیدی‌ترین مباحث این جلسه، واکاوی علمی پدیده کرونا و استفاده از دوربین‌های آشکارساز فرابنفش بود. دوربین‌های کرونا با تمرکز بر طیف خورشید‌کور بین ۲۴۰ تا ۲۸۰ نانومتر، قادر به شکار فوتون‌های ناشی از یونیزاسیون هوا در اطراف تجهیزات فشارقوی هستند. اهمیت این تکنولوژی در آن است که بسیاری از عیوب عایقی در مراحل ابتدایی، حرارت تولید نمی‌کنند و تنها از طریق تشعشعات فرابنفش قابل شناسایی هستند. کارشناسان هشدار دادند که پدیده کرونا نباید تنها یک پدیده نوری پنداشته شود، چرا که منجر به تولید اسید نیتریک در رطوبت محیط می‌گردد که عامل اصلی خوردگی سیمان مقره‌ها و تخریب ساختار الاستومرهای پلیمری است. این خوردگی شیمیایی یک سیکل معیوب ایجاد می‌کند که با تضعیف استقامت الکتریکی، منجر به افزایش حرارت و در نهایت شکست کامل عایقی می‌شود. لذا، دوربین کرونا به عنوان ابزاری برای شناسایی عیب در مراحل جنینی معرفی گردید.

هم‌افزایی متدهای پایش به‌عنوان استراتژی جامع

بحث هم‌افزایی متدهای پایش به عنوان یک استراتژی جامع در این نشست مورد تأکید قرار گرفت. این دو تکنولوژی به عنوان مکمل یکدیگر عمل می‌کنند؛ به طوری که در برخی عیوب نظیر لقی کلمپ‌ها، دوربین ترموویژن کارایی بالاتری دارد و در عیوب عایقی و یونیزاسیون، دوربین کرونا پیشرو است. متخصصان با ارائه مثال‌هایی از سرکابل‌ها و بوشینگ‌ها نشان دادند که چگونه ترکیب داده‌های حاصل از این دو دستگاه می‌تواند یک تصویر کامل از وضعیت سلامت تجهیز ارائه دهد. این رویکرد ترکیبی، پایه و اساس گزارش‌های فنی شرکت فناوران را تشکیل می‌دهد که در آن، شدت عیب نه تنها بر اساس تفاوت دما، بلکه بر اساس تعداد “پیکو کولن‌های” ناشی از تخلیه الکتریکی نیز سنجیده می‌شود تا اولویت‌بندی دقیق‌تری برای عملیات تعمیراتی صورت گیرد.

افق‌های روشن تکنولوژی در پایش آنلاین و ناوگان پهپادی

در بخش پایانی نشست، افق‌های روشن تکنولوژی در پایش آنلاین و ناوگان پهپادی ترسیم شد. استفاده از پهپادهای مجهز به دوربین‌های حرارتی و زوم بالا به عنوان راهکاری برای بازرسی خطوط در مناطق صعب‌عبور و افزایش ایمنی پرسنل معرفی گردید. همچنین، مباحثی پیرامون پایش آنلاین دما از طریق فیبر نوری مطرح شد که اگرچه با چالش‌های زیرساختی و امنیتی در کشور مواجه است، اما به عنوان آینده‌نگری در شبکه انتقال خراسان در حال پیگیری است.