در ابتدای این نشست که با حضور نمایندگانی از اداره‌کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی، شرکت آب و فاضلاب استان خراسان رضوی، شرکت آب و فاضلاب مشهد، اداره‌کل تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و اداره‌کل آموزش‌وپرورش خراسان رضوی در محل خانه هم‌افزایی انرژی و آب برگزار شد، بر اهمیت حیاتی آب از منظر شرعی و عرفی تأکید شد. با استناد به آموزه‌های قرآنی که آب را مایه حیات معرفی می‌کند، خاطرنشان شد که حفظ این منبع تجدیدناپذیر وظیفه‌ای همگانی است. در حالی که برای سایر انرژی‌ها جایگزین‌هایی وجود دارد، آب هیچ جایگزینی ندارد. با توجه به محدودیت اعتبارات دولتی برای اصلاح کامل شبکه‌های فرسوده و ساخت مخازن جدید، رویکرد «مدیریت مصرف در بخش مشترکین» به عنوان راهکاری عملیاتی و کم‌هزینه مورد بحث قرار گرفت. جامعه هدف این طرح، فراتر از مشترکین خانگی، شامل اماکن پرتردد مانند مساجد، بقاع متبرکه و مدارس است که به دلیل جمعیت قابل توجه، سهم بالایی در مصرف دارند.

کاهش ۴۸ درصدی مصرف آب در اماکن مذهبی کاشمر با تجهیزات کاهنده

نجاتی‌پور، نماینده شرکت آب و فاضلاب استان خراسان رضوی، در این نشست تصریح کرد: تنها با تخصیص اعتباراتی اندک برای تجهیز اماکن به لوازم کاهنده مصرف (شامل شیرآلات پدالی و اهرمی، فلاش‌تانک‌های دوزمانه و پلاتورهای کاهنده) نتایجی فراتر از انتظار حاصل شده است. مطابق آمارها پس از نصب این تجهیزات در ۲۸ مکان مذهبی کاشمر، میانگین کاهش مصرف آب به ۴۸ درصد رسید که رقمی بسیار قابل توجه در مدیریت منابع آب محسوب می‌شود.

وی افزود: به طور مشخص، در آستان مقدس امامزاده سید مرتضی (ع)، شاهد کاهش روزانه ۲۱۷ مترمکعبی مصرف بودیم که به معنای ۵۶ درصد صرفه‌جویی قطعی است. این تجربه عملیاتی به وضوح اثبات کرد که می‌توان بدون اعمال محدودیت برای مردم و صرفاً از طریق اصلاحات سخت‌افزاری، بیش از نیمی از هدررفت آب را کنترل کرد. شایان ذکر است که مدل مشابهی نیز پیش‌تر در دانشگاه صنعتی امیرکبیر اجرایی شده بود که آن پروژه نیز با کاهش ۴۰ درصدی مصرف، صحت و کارایی این راهبرد را تأیید نمود.

پلاتورهای کاهنده؛ مؤثرترین راهکار کم‌هزینه برای کاهش مصرف آب

یوسفی، نماینده شرکت آب و فاضلاب مشهد، اظهار داشت: بر اساس ارزیابی‌ها پلاتورهای کاهنده نسبت به سایر قطعات بهتر هستند؛ این تجهیزات بدون ایجاد افت فشار محسوس برای کاربر، دبی خروجی آب را از ۱۰ لیتر در دقیقه به ۲ الی ۴ لیتر تقلیل می‌دهند. همچنین جایگزینی شیرآلات پیچی قدیمی با مدل‌های اهرمی و به‌ویژه استفاده از شیرهای زمان‌دار (فشاری) در مراکز آموزشی و مدارس به عنوان یک راهکار اولویت‌دار پیشنهاد می‌شود.

وی در ادامه تأکید کرد: در پاسخ به دغدغه برخی مدیران در خصوص صیانت از تجهیزات در فضاهای عمومی، راهکار استفاده از پلاتورهای ضدسرقت که تنها با آچارهای مخصوص قابل جداسازی هستند، پیشنهاد می‌شود. همچنین نصب رابط‌های کاهنده در شیلنگ‌های سرویس بهداشتی باوجود هزینه بسیار ناچیز در مرحله تأمین، پتانسیل بسیار بالایی در تحقق صرفه‌جویی‌های کلان و کنترل هدررفت آب در اماکن پرتردد دارند.

مدارس شبانه‌روزی؛ اولویت اجرای طرح کاهش مصرف آب

خاکشور، نماینده اداره کل آموزش و پرورش خراسان رضوی، با اعلام آمادگی کامل برای همکاری با شرکت‌های آب و فاضلاب گفت: بر ضرورت توجه به ابعاد آموزشی و نهادینه‌سازی فرهنگ مصرف تأکید داریم. پیشنهاد می‌شود مهارت‌های کاربردی مانند تعویض و رسوب‌زدایی تجهیزات کاهنده در محتوای کتاب‌های درسی کار و فناوری گنجانده شود تا دانش‌آموزان بتوانند این نقش ترویجی را از محیط مدرسه به درون خانواده‌ها منتقل کنند.

وی تصریح کرد: در کنار این ظرفیت‌ها، باید به محدودیت‌های جدی اعتباری در مدارس دولتی نیز اشاره کنیم؛ چرا که در حال حاضر اولویت اصلی ما و خیرین مدرسه‌ساز، جذب دانش‌آموزان بازمانده از تحصیل و ساخت فضاهای آموزشی جدید است. لذا پیشنهاد می‌دهیم برای تأمین هزینه‌های تجهیز، تفاهم‌نامه‌هایی در سطوح کلان بین وزارت‌خانه‌ها منعقد گردد تا با استفاده از اعتبارات ملی یا تخفیف‌های ویژه، این طرح در سطح وسیع اجرایی شود. همچنین، مدارس شبانه‌روزی به دلیل حجم بالای مصرف و اقامت شبانه‌روزی دانش‌آموزان، به عنوان اولویت اول برای نصب تجهیزات کاهنده معرفی می‌شوند.

هیئت‌امنا؛ حلقه اصلی اجرای طرح مدیریت مصرف آب در بقاع متبرکه

عبدالهی، نماینده سازمان اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی، با اشاره به وضعیت بقاع متبرکه تأکید کرد: مساجد و امامزادگان دارای هیئت‌امنای مستقل بوده و از بودجه دولتی برخوردار نیستند؛ لذا ضرورت دارد که فرآیند گفتگو و توافق، به‌صورت مستقیم با خودِ هیئت‌امنا انجام پذیرد. یقیناً اگر مزایای اقتصادی این طرح، به‌ویژه تأثیر آن در کاهش هزینه‌های جاری و جلوگیری از محاسبه قبوض با نرخ آزاد (در صورت تخطی از سقف مجاز)، به‌خوبی تشریح شود، اعضای هیئت‌امنا مشتاقانه در این زمینه سرمایه‌گذاری می‌کنند.

وی افزود: مدیریت مصرف باید به فضای سبز این اماکن نیز تسری یابد و شیوه‌های نوین آبیاری جایگزین روش‌های سنتی شود. همچنین این آمادگی وجود دارد تا با برگزاری دوره‌های آموزشی برای هیئت‌امنا و خادمان، اهمیت و ابعاد فنی این مسئله در سطوح اجرایی به‌طور کامل نهادینه شود.

ظرفیت بزرگ روحانیان و مداحان در ترویج مصرف بهینه انتقال واقعیت‌های حوزه آب

ساجدی، نماینده اداره کل تبلیغات اسلامی استان خراسان رضوی، تصریح کرد: عموم مردم هنوز به درک عمیقی از ابعاد فاجعه‌بار بحران آب نرسیده‌اند. از این رو، پیشنهاد ما بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت عظیم ۲ هزار هیئت مذهبی، روحانیون مستقر و مداحان به‌عنوان سخنگویان پرنفوذ اجتماعی است. ضرورت دارد روحانیون در سخنرانی‌های خود، مصرف بهینه را به‌عنوان یک «واجب دینی» و دوری از «اسراف» تبیین نمایند تا این موضوع در باورهای اعتقادی جامعه نهادینه شود.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود محتواهای تبیینی و کلیپ‌های کوتاه آموزشی با همکاری شرکت آبفا تولید شده و در فضای مجازی و شبکه‌های تبلیغی به‌صورت گسترده توزیع گردد. معتقدیم پیوند زدن موضوع آب با نمادها و وقایع مذهبی، می‌تواند تأثیرگذاری پیام‌های صرفه‌جویی را در میان قشر مذهبی و عامه مردم دوچندان کند. آمارها نشان می‌دهد که سد دوستی تنها ۱۰ درصد و برخی سدهای دیگر مانند سد طُرق تنها ۴ درصد ذخیره آب دارند؛ در این شرایط، استفاده از تجهیزات کاهنده دیگر نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت امنیتی و خدماتی است.