اقلیم‌شناس و استاد دانشگاه فردوسی مشهد با تایید وقوع پدیده کم‌سابقه «سوپر ال‌نینو» در پاییز و زمستان ۱۴۰۵ گفت: پیام اصلی این پدیده برای مدیریت بحران خراسان رضوی صرفا افزایش مطلق بارش نیست، بلکه تغییرپذیری شدید زمانی و احتمال تخلیه کل بارش فصل در یک یا ۲ سامانه رگباری و ناگهانی است.
نشست تخصصی «بررسی پیامدهای ال‌نینو ۱۴۰۵ بر بارش پاییز و آمادگی زیرساختی صنعت آب و انرژی» روز شنبه (۲۵ مهرماه) با حضور مدیران و کارشناسان ارشد شرکت‌های آب و فاضلاب مشهد، برق منطقه‌ای خراسان، گاز استان، منطقه چهار عملیات انتقال گاز، پالایش گاز شهید هاشمی‌نژاد، پخش فرآورده‌های نفتی، جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و آبخیزداری، مدیریت بحران و شهرداری مشهد در محل خانه هم‌افزایی انرژی و آب خراسان رضوی برگزار شد.
دکتر عباس مفیدی، اقلیم‌شناس و استاد دانشگاه در این نشست با بیان اینکه مدل‌های معتبر جهانی و سازمان هواشناسی با احتمال نزدیک به ۱۰۰ درصد وقوع یکی از قوی‌ترین رخدادهای ال‌نینو در نیم‌قرن اخیر را تایید کرده‌اند، اظهار کرد: ناهنجاری دمای سطح آب در منطقه استوایی اقیانوس آرام در پاییز امسال از مرز ۲.۵ تا سه درجه سلسیوس فراتر می‌رود که از سال ۱۹۵۰ میلادی بی‌سابقه بوده است.
وی افزود: ضعیف شدن بادهای تجارتی و تغییر چرخه «گردش واکر» در اقیانوس آرام، موجب تقویت بادهای جت جنب‌حاره‌ای تا سرعت ۷۰ متر بر ثانیه و تزریق شدید رطوبت از دریای عرب، عمان و سرخ به ایران می‌شود؛ به‌گونه‌ای که اجماع مدل‌های اروپایی و آمریکایی بر ترسالی پاییز و اوایل زمستان با احتمال بالای ۷۰ درصد در شمال شرق کشور دلالت دارد.
تخلیه بارش یک فصل در ۴۸ ساعت؛ فریب میانگین‌ها را نخورید
این اقلیم‌شناس و استاد دانشگاه با اشاره به اینکه در سه هفته نخست مهرماه بارش کل کشور ۴۴.۱ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت بوده است، هشدار داد: هفت مورد از ۱۰ سیلاب بزرگ تاریخ ایران در سال‌های ال‌نینو رخ داده است. در خراسان رضوی ممکن است کل سهم بارش پاییز به جای بارش نم‌نم، تنها در یک یا ۲ سامانه شدید ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت تخلیه شود که ریسک طغیان مسیل‌ها، آب‌گرفتگی معابر (نظیر سیل سیدی مشهد)، رانش جاده‌های کوهستانی و تنش دمایی در شبکه برق و انرژی را به دنبال دارد.
مفیدی با مرور ال‌نینوهای شدید گذشته و تجربه کاهش بارش در پاییز ۱۴۰۳ تاکید کرد: هیچ دو ال‌نینویی شبیه هم نیستند و به دلیل رفتار غیرخطی جو، حتی امکان تضاد الگوی پاییز و زمستان یا بروز خشکسالی‌های موضعی وجود دارد.
فقر زیرساخت داده‌ای و رد پیش‌بینی‌های فضای مجازی
وی اعداد دقیق میلی‌متری و تاریخ‌های روزانه بارش در فضای مجازی را فاقد وجاهت علمی خواند و گفت: مدل‌های هواشناسی تنها تا ۷۲ ساعت قابلیت هشدار دقیق دارند و در مقیاس فصلی فقط احتمالات کلی را شبیه‌سازی می‌کنند. علاوه بر نبود مدل بومی، کل ایستگاه‌های سینوپتیک ایران حدود ۵۰۰ عدد و ایستگاه‌های جو بالا (رادیوسوند) کمتر از پنج مورد فعال است که در کنار فقر داده در کشورهای همسایه شرقی، خطای مدل‌ها را برای شرق ایران دوچندان می‌کند.
نقشه راه عملیاتی؛ از کشت پاییزه تا لایروبی مسیل‌ها
این استاد دانشگاه خطاب به مدیران اجرایی تصریح کرد: کشاورزان نباید به دلیل شایعات، کشت پاییزه دیم (گندم و جو) را متوقف کنند، اما بیمه اراضی و پرهیز از شخم زدن زمین‌های شیب‌دار برای جلوگیری از تکرار فاجعه فرسایش خاک و ریزگردهای سال ۱۳۹۹ ضروری است.
مفیدی همچنین بر آماده‌باش شهرداری و آبفا برای سناریوی بارش متمرکز ۵۰ تا ۶۰ میلی‌متری، لایروبی کال‌های جنوب مشهد، مدیریت دوگانه مخازن سدها، تکمیل سازه‌های آبخیزداری، توزیع اطلاعیه‌های ساده در روستاها و تشکیل کنسرسیوم مشترک در خانه هم‌افزایی انرژی و آب جهت واگذاری پروژه «کالبدشکافی ال‌نینو در خراسان» به دانشگاه فردوسی و تدوین برنامه اقدام تغییر اقلیم استان تاکید کرد.
