نشست تخصصی انتقال تجربیات کنتورهای هوشمند برق به صنعت آب، با حضور نمایندگانی از شرکت توزیع نیروی برق مشهد، شرکت آب و فاضلاب مشهد، شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی و شرکت صنایع سنجش انرژی بهینه‌سازان توس در خانه هم‌افزایی انرژی و آب استان خراسان رضوی برگزار شد.

در این نشست، روند شکل‌گیری و توسعه کنتورهای هوشمند در صنعت برق، الزامات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، تجربیات حاصل از اجرای طرح‌های هوشمندسازی، چالش‌های ارتباطی و امنیتی، نحوه انتخاب و بهره‌برداری از سامانه‌های MDM (مدیریت داده‌های کنتور)، استانداردسازی کنتورها و الزامات نگهداری و پشتیبانی، به‌عنوان محورهای اصلی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

هدف از برگزاری این نشست، بهره‌گیری از تجربه صنعت برق در مسیر تدوین و اجرای الزامات کنترل هوشمند در صنعت آب و جلوگیری از تکرار بخشی از چالش‌هایی عنوان شد که در سال‌های گذشته در مسیر توسعه کنتورهای هوشمند برق وجود داشته است.

در بخش دیگری از این نشست، تجربه تدوین استانداردهای فنی کنتورهای هوشمند در صنعت برق بر مبنای استانداردهای بین‌المللی نظیر DLMS (مشخصات پیام‌رسانی زبان دستگاه) تشریح شد و بر ضرورت ایجاد استانداردهای مشخص و قابل اتکا برای تعامل میان کنتور، سامانه ارتباطی و سامانه مدیریت داده تأکید گردید. همچنین موضوع قابلیت همکاری میان تجهیزات و سامانه‌های مختلف و جلوگیری از ایجاد وابستگی به یک سازنده یا نرم‌افزار خاص مورد توجه قرار گرفت.

بر اساس مباحث مطرح‌شده در جلسه، مقرر شد فیچر تست (آزمون ویژگی‌ها) و فیچر لیست (فهرست ویژگی‌ها) سامانه MDM مورد تأیید شرکت توانیر برای بهره‌گیری و بررسی در اختیار شرکت‌های آب و فاضلاب مشهد و خراسان رضوی قرار گیرد. در این زمینه، اهمیت انتخاب یک سامانه مدیریت داده استاندارد، کاربردی و قابل توسعه پیش از انتخاب سخت‌افزار، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی طرح هوشمندسازی مورد تأکید قرار گرفت.

از دیگر موضوعات مورد توافق، استانداردسازی شماره‌گذاری کنتورها با رویکرد کشوری بود. در این نشست تأکید شد تجربه صنعت برق در ایجاد ساختار استاندارد ۱۴ رقمی برای شناسایی کنتورها می‌تواند در طراحی نظام شماره‌گذاری کنتورهای هوشمند آب مورد استفاده قرار گیرد تا امکان شناسایی، رهگیری، مدیریت گارانتی و تجهیزات در مقیاس ملی فراهم شود.

همچنین با توجه به نقش پژوهشگاه نیرو در آزمون و ارزیابی تجهیزات صنعت برق، بر استفاده از ظرفیت این مجموعه در حوزه آزمون‌های الکترونیکی، دریافت و ارسال اطلاعات و بررسی تعامل سخت‌افزار و نرم‌افزارهای مرتبط با کنتورهای هوشمند تأکید شد و پیشنهاد گردید این ظرفیت تخصصی و ابزارهای مرجع تست پروتکل، در فرآیند تدوین و ارزیابی الزامات فنی کنتورهای هوشمند آب مورد استفاده قرار گیرد.

در ادامه نشست، موضوع امنیت سایبری و الزامات حفاظتی سامانه هوشمندسازی در مواجهه با نهادهایی نظیر نهاد پدافند غیرعامل و افتا نیز مورد بررسی دقیق قرار گرفت. حاضران با اشاره به تفاوت میان اجزای مختلف این سامانه، بر ضرورت تفکیک لایه‌های سامانه جمع‌آوری داده‌ها، VEE (اعتبارسنجی، تخمین و ویرایش داده‌ها) و MDM از یکدیگر برای کاهش نقاط شکست و توزیع ریسک امنیتی تأکید کردند.

همچنین مباحثی درباره نحوه دسترسی کاربران به اطلاعات، سطح‌بندی دسترسی‌ها با تأیید حراست، امنیت ارتباط میان کنتور و سامانه‌ها از طریق کلیدهای رمزنگاری، مدیریت سرورها با استفاده از IP Static (آدرس شبکه ثابت)، الزامات مربوط به Firewall (دیواره آتش) و ایجاد ساختار دفاعی در برابر حملاتی نظیر Mitre Attack (چارچوب حملات سایبری مایتر) مطرح شد. ادغام و ارتباط امن این سامانه‌ها با سایر بخش‌ها نیز نیازمند توسعه Web Service (سرویس تحت وب) استاندارد ارزیابی شد.

نحوه نگهداری و پشتیبانی از تجهیزات هوشمند، مدیریت هزینه‌های ارتباطی، بررسی چالش‌های تأمین انرژی و باتری در کنتورهای آفلاین آب در مقایسه با کنتورهای برق (و لزوم بهینه‌سازی دفعات تبادل داده)، و همچنین چالش‌های فیزیکی نصب نظیر خروج کنتورها از حوضچه‌های زیرزمینی به محفظه‌های کامپوزیت دیواری برای رفع مشکل آنتن‌دهی از دیگر مباحث مهم فنی در این نشست بود.

استفاده از داده‌های حاصل از کنتورهای هوشمند و شیرهای برقی مجهز به Limiter (محدودکننده) برای مدیریت مصرف، شناسایی نشتی و ترکیدگی لوله‌ها از طریق تعریف Set point (نقطه تنظیم) در مصارف غیرمتعارف، پایش زون‌بندی شبکه و ارتقای وصول مطالبات نیز به طور ویژه بررسی شد. حاضران تأکید کردند که ارزش اصلی هوشمندسازی صرفاً در قرائت از راه دور کنتور نیست، بلکه در ایجاد امکان تحلیل داده و تبدیل آن به ابزار تصمیم‌گیری است.

در جمع‌بندی این نشست، مقرر شد همکاری میان مجموعه‌های حاضر برای انتقال تجربه و تکمیل الزامات فنی هوشمندسازی کنتورهای آب ادامه پیدا کند و ظرفیت‌های موجود در حوزه‌های نرم‌افزاری، ارتباطات، استانداردسازی شماره‌گذاری، آزمون مرجع، امنیت سایبری و سخت‌افزار در فرآیند تدوین و اجرای طرح مورد استفاده قرار گیرد.

این نشست در چارچوب رویکرد خانه هم‌افزایی انرژی و آب استان خراسان رضوی برای ایجاد ارتباط میان دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌های تخصصی و ظرفیت‌های فناورانه و پژوهشی برگزار شد.