بررسی دقیق الگوی تقاضای برق در یک شبانهروز تابستانی نشان میدهد که شبکه توزیع نیروی برق کشور در روزهای گرم سال با دو چالش اساسی و دو نقطه اوج (پیک) مصرف مواجه است؛ موضوعی که ضرورت مدیریت هوشمندانه مصرف در بخشهای خانگی، تجاری و صنعتی را بیش از پیش نمایان میسازد.
به گزارش پژوهشگران خانه همافزایی انرژی و آب، تحلیل دادههای مرتبط با منحنی بار شبکه برق در فصل تابستان گویای یک روند سینوسی پرنوسان در طول ۲۴ ساعت است. این الگو که به شدت تحت تأثیر رفتار مصرفکنندگان و تغییرات دمایی قرار دارد، نیازمند برنامهریزی دقیق جهت جلوگیری از افت ولتاژ و حفظ پایداری شبکه است.
بررسی ساختار تقاضای برق در یک روز تابستان
بر اساس اینفوگرافیک الگوی تقاضای برق، رفتار مصرفی مشترکان در یک روز تابستانی را میتوان به چند بازه زمانی کلیدی تقسیمبندی کرد:
۱. آرامش شبانه و کمترین میزان تقاضا (بامداد تا ۶ صبح)
در ساعات پایانی شب و بامداد، شبکه برق به دلیل کاهش چشمگیر فعالیتهای خانگی و صنعتی، کمترین میزان بار را تجربه میکند. این زمان که با رنگ آبی در منحنی بار مشخص شده، بهترین فرصت برای بازیابی شبکه و فعالیت تجهیزات صنعتی با مصرف بالاست (انتقال بار از ساعات پیک به نیمهشب).
۲. اوج صبحگاهی؛ بیداری شهر و آغاز فعالیتها (۷ تا ۱۰ صبح)
با آغاز روز، منحنی تقاضا روند صعودی به خود میگیرد. «اوج صبحگاهی» که در محدوده ساعت ۷ تا ۱۰ صبح رخ میدهد، عمدتاً ناشی از بیدار شدن خانوارها، استفاده از وسایل برقی برای پختوپز و صرف صبحانه، آماده شدن برای رفتوآمد به محل کار و مدارس، و همچنین باز شدن کرکره کسبوکارها، فروشگاهها و ادارات است.
۳. اوج تابستانی؛ نقطه جوش مصرف و فشار مضاعف بر شبکه (۱۲ تا ۱۷)
بحرانیترین و مهمترین بخش مدیریت تقاضا در روزهای گرم سال، در این بازه زمانی رقم میخورد. همزمان با افزایش دمای هوا، ورود گسترده انواع سیستمهای سرمایشی (از جمله کولرهای گازی و آبی) به مدار مصرف، تقاضا را به بالاترین حد خود میرساند.
در این ساعات (۱۲ ظهر تا ۵ عصر)، تلفیق بار سرمایشی منازل مسکونی با مصرف بالای ادارات، مراکز تجاری و اوج فعالیتهای صنعتی، «بیشترین تقاضا» را در شبکه ایجاد کرده و منحنی را به رنگ قرمز هشداردهنده درمیآورد. کارشناسان انرژی همواره بر تنظیم دمای آسایش (۲۴ درجه) و عدم استفاده از وسایل برقی پرمصرف در این ساعات تأکید دارند.
۴. کاهش تدریجی بار (۱۷ تا ۱۹)
با نزدیک شدن به ساعات غروب آفتاب و کاهش نسبی دما، و همچنین تعطیلی تدریجی ادارات و برخی مشاغل، شبکه برق یک افت نسبی و کاهش تدریجی بار را تجربه میکند که فرصت کوتاهی برای تنفس شبکه پیش از آغاز پیک دوم محسوب میشود.
۵. اوج عصرگاهی؛ بازگشت به خانه و آغاز فعالیتهای خانگی (۱۹ تا ۲۲)
دومین چالش شبکه برق در فصل تابستان، «اوج عصرگاهی» است. با بازگشت شهروندان به منازل، موج جدیدی از تقاضا شکل میگیرد. در این بازه زمانی، روشن شدن همزمان سیستمهای روشنایی منازل و معابر، استفاده از وسایل پختوپز برقی، روشن شدن تلویزیونها و تجهیزات سرگرمی و بهطور کلی افزایش تراکم فعالیتهای خانگی، بار دیگر تقاضا را به شدت بالا میبرد.
مدیریت تقاضا برای عبور از پیک حساس پیشرو الزامی است
بررسی این الگوی ۲۴ ساعته نشان میدهد که تأمین پایدار انرژی در تابستان، تنها با ساخت نیروگاههای جدید محقق نمیشود، بلکه «مدیریت سمت تقاضا» و اصلاح الگوی مصرف، کلید اصلی عبور موفق از روزهای گرم سال است. آگاهیبخشی به مشترکان در خصوص انتقال مصارف غیرضروری (مانند ماشین لباسشویی، اتو و جاروبرقی) به ساعات پایانی شب یا ابتدای روز، میتواند تأثیر بسزایی در تسطیح منحنی بار (کاهش فاصله پیک تا دره مصرف) و بهینهسازی اقتصاد انرژی کشور داشته باشد.
